Architect Tjeerd Kuipers ontwierp tot in de kleinste detail. En zijn bouwwerken zijn vol details. Zijn leermeester Architect H.P.Berlage ging zelfs zover dat hij ook het drukwerk voor de gebruikers van het nieuwe gebouw ontwierp. In het bestek zijn geen aanwijzingen te vinden, maar men mag met zekerheid aannemen dat Kuipers de kroonluchters (lichtkronen en wandlampen) heeft ontworpen, in Jugendstil. De 3 middelgrote lichtkronen (de basis) hebben zes armen en een dienaar, met zeven lampen.

Kuipers keerde (de eerste lichtbron, de kandelaar in de tabernakel Ex. 25: 31-40) als het ware om, verdeelde zes armen in een cirkel, met uit het kernstuk de dienaar. Aan het bijbelse getal 7 (volmaakt-heid) is het getal 3 verbonden (drie-eenheid). De 2 kleine lichtkronen in de beuken hebben 3 armen met drie lampen. De grootste lichtkroon, voor het liturgisch centrum, vermeerderde Kuipers met het getal 10 (volledigheid);7 + 10 (de volledige volheid). Dus zeventien lampen. De wandlampen hebben 2 armen, men kan dan denken aan het getal 2 (gemeenschap in getuigenis). De historie vermeld niet dat Kuipers bewust bijbelse getallen in zijn ontwerpen heeft gebruikt, maar het is wel frappant.

Kuipers heeft in zijn kerken ook lichtkronen ontworpen met willekeurige getallen. Wel is bekend dat de bouwcommissie en de Fam.Bosch zeer nauw betrokken zijn geweest bij het ontwerp. Het onderzoek hiernaar is dan ook nog niet volledig afgerond.Het pronkstuk van de verlichting is de koperen helmlamp boven de bijbellezenaar op de kansel. Symbolisch behoort de helmlamp toe aan de Geestelijke wapenrusting Gods in Ef. 6: 17.  Als er vurige pijlen vanuit de gemeente afkomen op het Woord, beschermd de helmlamp Gods woord.De vorm van de helmlamp werd al toegepast vóór Kuipers zijn tijd, meestal in Hervormde kerken.

In Kuipers zijn 50 ontworpen kerken hebben de lichtkronen dezelfde stijl, maar er is niet één gelijk in detail. Hij liet de lichtkronen maken bij een kunstsmederij  en ze waren uitgevoerd als gaslampen. Met de opkomst van elektriciteit (1910) zijn er direct draden door de gasbuizen getrokken. Met de bouw van de kerk, bleef er weinig budget meer over voor de verlichting. Het plan van de kerken-raad was, om alleen de grootste lichtkroon te laten maken en dan de lichtkronen van de gesloopte kerk aan de zijkanten te hangen.

Maar Kuipers zijn invulling van het interieur was dan niet af, waardoor hij voorstelde, samen met de bouwcommissie, om in het geheel nieuwe lichtkronen te ontwerpen. De Fam.Bosch schonk de grootste lichtkroon (f 800,00) en de gemeente bekostigde de overige vijf lichtkronen en de wandlampen (f 900,00). Bij de aanbesteding van de elektrische installatie was Thedinga en De Jonge uit Veendam de laagste inschrijver:f 362,50 (de hoogste inschrijver f 600,00). Thedinga en De Jonge konden zich later niet vinden in de bestekseisen en haakten af, waarna de kerkenraad het werk gunde aan J. Kooi uit Wildervank.

Oorspronkelijk waren de kelken van koper met glazen staafjes uitgevoerd. Toen het canvas-binddraad verging, vielen de glasstaafjes op de banken en op de vloer. Omstreeks de 2e W.O. werden de kelken vervangen door sobere glazen schotels met als gevolg, storend licht. Omstreeks 1970 werden de lichtkronen verwijderd en vervangen door plafondspots en de wandlampen door projectlampen. Reden hiervoor: Om de lichtkronen te demonteren en de bedrading en de schotels te vervangen, bleek financieel niet haalbaar. Bovendien was er in de samenleving drang naar vernieuwing en meer licht in de kerk; denk maar aan meer licht boven het liturgisch centrum. Ook zag men in die tijd de architectonische waarde niet, aldus een aantal leden van de Commissie van Beheer, van destijds.  

Terugblik reconstructie kroonluchters. Na de orgelrestauratie, afgerond in 2001, gingen er stemmen op in de organisatie van kniepertjes.-en potgrondaktie om de kroonluchters weer terug te plaatsen in de kerk. In juni 2003 kwam een werkplan met begroting gereed, gemaakt door 2 leden van de organisatie van Monument.-en Orgeldagen en deze werd ingediend bij de kerkenraad. Nadat de kerkenraad de gemeente had gehoord, gaven zij goedkeuring om het plan uit te voeren.  

De v.m. leider van de kerkrestauratie heeft de oude groep restauratie-tech-neuten (gemeenteleden) bijeen geroepen, aangevuld met leden vanuit de v.m. Hervormde Gemeente, om met elkaar de lichtkronen na te maken. De bestaande ophanghaken hingen nog aan het plafond. Van 2005 t.m. 2007 zijn de lichtkronen en wandlampen gefabriceerd door 13 Protestantse kerkleden, in de werkplaats van Aannemersbedrijf Leffers te Wildervank. In mei 2007 was alles gereed en zijn ze, met hulp van extra gemeenteleden, opgehangen in de kerk. Gelijktijdig is de elektrische installatie in de kerk vernieuwd, met een lichtschakelpaneel in de kostersbank, zodat de lichtkronen in gedeeltes kunnen branden. De lichtkronen en de wandlampen zijn voorzien van energiezuinige lampen.Het mooie van dit project is, dat niet alleen de kerk van Kuipers zijn allure heeft teruggekregen, maar dat de hele Protestantse Gemeente, qua middelen en arbeid, heeft bijgedragen.

Wordt vervolgd….

Bé Leffers. 

Wilt u reageren dan kan dat op tel: 0598-615268.