Na de 1e oplevering besloot de kerkenraad de nieuwe kerk bij de

“Groninger Waarborg Mij” te verzekeren, opgedeeld in:

“Casco kerk                                           f    23.000,00  

  Inventaris                                            f      2.500,00

  Het overgeplaatste oude orgel           f      2.500,00                                                

  Lichtkronen+elektrische installatie      f      1.000,00 ”.

De kerkenraad gaf opdracht om na 5 maanden onderhoudstermijn en de

2e oplevering: “De laatste termijn te betalen. Ook de andere aannemers dienen betaald te worden. De totale bouwsom is: f 28.500,00”.

Het is niet altijd gemakkelijk geweest om het gebouw in beheer te hebben.

In de periode 1985/1993 is de kerk in eigen beheer gerestaureerd.

Door een grote inzet van gemeenteleden is het gelukt dit erfgoed te bewaren.

Het kerkgebouw werd in 2001 Rijksmonument. 

Slot:

“Architect Kuipers blijft tot in1913 betrokken bij de kerk, totdat het nieuwe Walckerorgel (met het door hem ontworpen front) wordt geplaatst en er nog enige aanpassingen plaatsvinden”. Inmiddels is de Architect ook al begonnen met de bouw van een kerk in dezelfde stijl, maar nog grootser van opzet: de Zuiderkerk te Rotterdam. De Fam.Bosch was ook zeer nauw betrokken bij de bouw van die kerk.

Hergen T.Schuringa, de scriba / 2e voorzitter, werd na alle voorbereidingen en de bouw van de kerk, een jaar rust gegund. Hij werd een jaar later alweer verkozen als ouderling en gaf catechese.

Hij was gedurende zijn verdere leven altijd bestuurlijk bezig, voor zowel de kerk als in het waterschap. Bovendien was hij een aanzienlijk landbouwer.  

De bouwcommissie had haar taak er opzitten.

Jan Bos Kzn. verfijnde en breidde zijn landbouwbedrijf uit en bekleedde veel maatschappelijke functies en bleef nauw betrokken bij de kerk.

Hinderk en Hendrikus Bos hadden aan de Zalmhaven in Rotterdam een florerende houthandel; Fa. K.J. Bos en Zoon..

Hinderk Bos Kzn. had veel maatschappelijke functies; waaronder Statenlid. Ook bemiddelde hij in aanschaf van kerkorgels.

Henderikus Bos Kzn. maakte in de periode 1904-1914 telkens, ten behoeve van de aankoop, reizen naar Scandinavische landen en Rusland. Ook was hij tussen 1917 en 1962, in wisselende perioden gedurende 26 jaar directeur van de Vrije Universiteit te Amsterdam. Hij liet, na zijn overlijden, het Historisch Documen-tatiecentrum van de VU, een grote verzameling boeken na.

Over het leven en werken van Opzichter Brouwer konden we helaas geen documentatie vinden.

Aannemer Jan Huitzing heeft in een zo kort tijdsbestek een grote bouwprestatie geleverd. Zijn jongere broer Pieter (1889), aannemer in Winsum-Obergum, overtrof hem, door in 1915 binnen 1 jaar een complete Boter.-en kaasfabriek +directeurswoning te bouwen in Makkinga.  Jan Huitzing richtte later met zijn één jaar oudere broer, Arend Hendrik, een naamloze vennootschap op. Deze N.V. nam ook grotere werken aan en breidde zich uit met wegenbouw. De spoorlijn Winsum-Zoutkamp, als opvolger van de paardentram Winsum-Ulrum, werd aangelegd en werd geopend op 1 april 1922. Voor de N.V. waren bij de aanleg van de spoorlijn veel tegenslagen te verwerken en ze kregen het financieel erg moeilijk.

Tjeerd Kuipers is een zeer veelzijdig architect geweest en won prijzen voor

zijn ontwerpen. Bovendien had hij kennis van akoestiek; in de Grote kerk is

de akoestiek zeer goed en mede daardoor vinden er al heel lang concerten en opnames plaats. Ook ontwierp Kuipers gebouwen voor instellingen, scholen, winkels en wooncomplexen: Een heel bekende is de “Zeven  landen”aan de Roemer Visscherstraat in Amsterdam. Naast een groot aantal kerken ontwierp hij ook de Synagoge in Groningen en won hij op zijn 27ste een prijsvraag met een revolutionair ontwerp van een boerderij. Zijn historische bouwkennis vertaalde zich ook in de restauratie van een aantal kerken. Jammer dat van zo’n groot architect zo weinig gepubliceerd is. Uit foto’s, die ons ter beschikking staan, blijkt wel dat het een gedreven man is geweest. Na een zeer arbeidzaam leven overleed Architect Tjeerd Kuipers op 13 november 1942 te Laren.  

Met dank aan Jan van Kelckhoven die het bestek in 2006 aan de kerk overdroeg en dank aan hen die mij, op onderdelen van deze artikelenreeks, hebben bijgestaan:

-  Archivaris Rudolf Boer: Archief Gereformeerde kerk Wildervank  

-  Leo Boer

-  Bé Doornbos

-  Gerrie Ham

-  Jo Heuving

-  Hans Huitsing: Historische Vereniging Winsum.

-  Historische Vereniging Avereest

Informatie:

-  Dick Top.

-  Renke Venema † 1985

-  Harry Kuik † 2007

Documentatie:

-  Groninger kerken: nr.2 -1993.

-  Betekenis van getallen uit de Bijbel / K.Weigland

-  Getallensymboliek in de Bijbel / M.J. v.d.Ende

-  Instituut voor Nederlandse Geschiedenis/ G.P.Karstkarel

-  Vrije Universiteit Amsterdam / J.Donner.

-  Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme

   (1800-heden) VU te Amsterdam.

Webmaster Jan Pentinga

Speurwerk en verificatie: Ineke Leffers-Ufkes.

Bé Leffers.